Kedilere tuvalet eğitimi vermek için uygun boyutta bir kum kabını sessiz ve kolay ulaşılır bir yere koymak, kediyi yemeklerden ve uykudan sonra kaba götürmek, doğru davranışı sakin bir şekilde ödüllendirmek ve kabı her gün temizlemek yeterlidir. Kediler dışkılarını gömme içgüdüsüyle doğar; bu yüzden eğitim çoğu zaman öğretmekten çok, doğru ortamı sunmak anlamına gelir. Sabırlı ve tutarlı bir yaklaşımla yavru kedilerin büyük bölümü kısa sürede kum kabını kullanmayı öğrenir.
Tuvalet Eğitimine Ne Zaman Başlanmalı?
Yavru kediler ilk haftalarında tuvalet ihtiyaçlarını anne kedinin yardımıyla giderir. Kendi başlarına yürümeye ve katı mamaya geçmeye başladıkları dönemde kumla tanışmaya hazır hâle gelirler. Annesiyle büyüyen yavrular bu davranışı çoğunlukla onu izleyerek öğrenir. Eve yeni gelen bir yavru ya da yetişkin kedi için eğitim ilk gün başlamalıdır: Kediye evi gezdirmeden önce kum kabının yerini göstermek, ilk kazaların önüne geçer.
Yavrunuzun gelişim dönemini doğru değerlendirmek için kedi yaşının nasıl hesaplandığını anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.
Doğru Kum Kabı ve Kum Seçimi
Eğitimin başarısı büyük ölçüde malzemenin kediye uygun olmasına bağlıdır.
- Boyut: Kap, kedinin içinde rahatça dönebileceği ve eşeleyebileceği genişlikte olmalıdır. Yavrular ve yaşlı kediler için giriş kenarı alçak modeller tercih edilmelidir.
- Açık ya da kapalı kap: Kapalı kaplar kokuyu ve kum saçılmasını azaltır, ancak bazı kediler kapalı alanda rahat etmez. Eğitime açık kapla başlamak genellikle daha kolaydır.
- Kum türü: Kedilerin çoğu ince taneli ve kokusuz kumları sever. Yoğun parfümlü kumlar hassas burunları rahatsız edebilir.
- Kum derinliği: Kedinin eşeleyip üzerini örtebileceği kadar, birkaç parmak kalınlığında kum yeterlidir.
- Kap sayısı: Yaygın olarak önerilen kural, evdeki kedi sayısından bir fazla kum kabı bulundurmaktır.
Kum markasını ya da türünü değiştirmeniz gerekirse bunu bir anda yapmayın; yeni kumu eskisine azar azar karıştırarak geçiş yapın.
Kum Kabı Nereye Konmalı?
Kediler tuvaletlerini yaparken kendilerini güvende hissetmek ister. Bu nedenle kabın yeri en az kabın kendisi kadar önemlidir.
- Sessiz, az trafikli ama kedinin her an ulaşabileceği bir köşe seçin.
- Kabı mama ve su kaplarının yanına koymayın; kediler yemek yedikleri yerde tuvaletlerini yapmak istemez.
- Çamaşır makinesi gibi aniden gürültü çıkaran cihazların yanından uzak tutun.
- Kapalı kapıların ardında kalmadığından emin olun.
- Çok katlı evlerde her kata bir kap yerleştirin.
- Yer belirledikten sonra kabı sık sık taşımayın.
Adım Adım Tuvalet Eğitimi
- Tanıştırın: Kediyi nazikçe kabın içine koyun ve koklamasına izin verin. Parmağınızla kumu hafifçe eşeleyerek ne işe yaradığını gösterebilirsiniz; patilerini tutup zorla eşeletmeyin.
- Doğru zamanları kollayın: Yemekten sonra, uykudan uyanınca ve oyun bitiminde kediyi kaba götürün. Bunlar tuvalet ihtiyacının en sık ortaya çıktığı anlardır.
- İşaretleri tanıyın: Yeri koklama, eşeleme, çömelme ve huzursuzca dolaşma gördüğünüzde kediyi sakin bir şekilde kaba taşıyın.
- Ödüllendirin: Kabı kullandıktan hemen sonra yumuşak bir ses tonuyla sevin ya da küçük bir ödül verin.
- Alanı sınırlayın: İlk günlerde kediyi kum kabının da bulunduğu tek bir odada tutmak, yolunu kolayca bulmasını sağlar. Alışkanlık oturdukça evin geri kalanını açın.
- Tutarlı olun: Aynı kum, aynı yer ve aynı rutin, öğrenmeyi hızlandırır.
Kum Kabının Temizliği
Kediler temizliğe düşkündür ve kirli bir kabı kullanmayı reddedebilir. Topakları ve dışkıyı her gün alın, kumun tamamını düzenli aralıklarla yenileyin. Kabı yıkarken ılık su ve kokusuz, yumuşak bir sabun kullanın. Çamaşır suyu ve amonyak içeren keskin kokulu temizleyiciler kediyi kaptan uzaklaştırabilir.
Kedi Kum Kabını Kullanmıyorsa Ne Yapmalı?
Kazalar eğitimin doğal bir parçasıdır. Önemli olan nedenini bulmak ve doğru tepki vermektir.
- Cezalandırmayın: Bağırmak ya da kedinin burnunu kirlettiği yere sürtmek işe yaramaz; yalnızca korku yaratır ve kedinin gizli yerlere yapmasına yol açar.
- Kokuyu tamamen giderin: Kaza olan yeri enzim içeren bir temizleyiciyle silin. Koku kalırsa kedi aynı noktaya geri döner.
- Koşulları gözden geçirin: Kap kirli, küçük ya da yanlış yerde olabilir; kum türü kedinin hoşuna gitmemiş olabilir.
- Stres kaynaklarını düşünün: Taşınma, eve yeni bir hayvan ya da bebek gelmesi ve rutin değişiklikleri tuvalet alışkanlığını bozabilir.
- Sağlık nedenlerini eleyin: Daha önce kabını düzgün kullanan bir kedinin aniden dışarıya yapması, bir rahatsızlığın işareti olabilir.
Kediniz sık sık kaba girip çıkıyor, zorlanıyor, tuvalet sırasında ağlıyor ya da idrarında kan görülüyorsa vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurun. Tuvalet sorunlarına iştahsızlık ya da kusma eşlik ediyorsa kedilerin neden kustuğunu ele aldığımız yazı da yol gösterici olabilir. Kısırlaştırılmamış kedilerde görülen işaretleme davranışı ise tuvalet eğitiminden ayrı bir konudur ve yine veteriner hekimle değerlendirilmelidir.
Soğuk aylarda kum kabını balkon gibi serin alanlardan içeri almak da iyi bir fikirdir; ayrıntılar için kedinizi soğuktan koruma yollarına göz atabilirsiniz.
Sonuç
Kedilerde tuvalet eğitimi, doğal bir içgüdüyü doğru koşullarla desteklemekten ibarettir. Uygun bir kap, kedinin sevdiği bir kum, sessiz bir köşe, günlük temizlik ve cezasız, sabırlı bir tutum bu sürecin temel taşlarıdır. Kazalara anlayışla yaklaşıp nedenini araştırdığınızda, kediniz kısa sürede kum kabını güvenle kullanmaya başlar.
