SSD hız testi, diskin okuma ve yazma hızını ölçen bir programı çalıştırıp sonuçları üreticinin belirttiği değerlerle karşılaştırarak yapılır. Windows’ta bunun için sistemin kendi komut satırı aracını ya da ücretsiz kıyaslama programlarını kullanabilirsiniz. İşlem birkaç dakika sürer ve diskinizin beklenen performansı verip vermediğini net biçimde gösterir. Aşağıda SSD hız testi yapma adımlarını, sonuçların nasıl okunacağını ve performansı etkileyen etkenleri bulabilirsiniz.
SSD Hız Testi Nedir?
SSD hız testi, diske belirli boyutlarda test verisi yazıp bu veriyi geri okuyarak aktarım hızını ölçen bir kıyaslama işlemidir. Sonuçlar genellikle saniyedeki megabayt (MB/sn) ve saniyedeki giriş çıkış işlemi sayısı (IOPS) olarak verilir. Testlerde karşınıza çıkan temel kavramlar şunlardır:
- Sıralı okuma ve yazma: Büyük ve tek parça dosyaların aktarım hızını gösterir. Film kopyalamak ya da büyük bir oyun dosyası taşımak bu türe örnektir.
- Rastgele okuma ve yazma (4K): Çok sayıda küçük dosyaya erişim hızını gösterir. İşletim sisteminin açılması, programların başlatılması gibi gündelik işlemlerde hissedilen hız büyük ölçüde bu değere bağlıdır.
- Kuyruk derinliği: Diskin aynı anda kaç isteği işlediğini ifade eder; yoğun iş yüklerindeki davranışı gösterir.
SSD Hız Testi Neden Yapılır?
SSD hızı ölçme işlemi yalnızca meraklılar için değildir; pratik pek çok nedeni vardır:
- Yeni satın alınan diskin kutusunda yazan değerlere ulaşıp ulaşmadığını doğrulamak
- Bilgisayarda yavaşlama olduğunda sorunun diskten kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak
- Diskin doğru yuvaya ve doğru arayüzle bağlandığını kontrol etmek
- İkinci el alınan bir diskin durumunu değerlendirmek
- Sürücü ya da ürün yazılımı güncellemesi sonrasında performans değişimini görmek
- Zaman içindeki performans kaybını izlemek
SSD Hız Testi Nasıl Yapılır?
Güvenilir bir sonuç için teste başlamadan önce kısa bir hazırlık yapın:
- Açık programları ve arka planda çalışan indirme, güncelleme gibi işlemleri kapatın.
- Diskte yeterli boş alan olduğundan emin olun.
- Dizüstü bilgisayarı prize takın ve güç planını yüksek performansa alın.
- Testi iki üç kez tekrarlayıp ortalamaya bakın.
- Önemli verilerinizin yedeğini alın; test diske veri yazar.
Windows için SSD hız testi
Windows, ek program kurmadan temel bir ölçüm yapmanızı sağlar. Bunun için komut istemini yönetici olarak açın ve şu komutu yazın: winsat disk -drive c. Burada c harfi test edilecek sürücüyü ifade eder; başka bir diski ölçmek için harfi değiştirmeniz yeterlidir. Komut tamamlandığında sıralı okuma, sıralı yazma ve rastgele okuma değerleri ekranda listelenir.
Hızlı bir gözlem için Görev Yöneticisi de kullanılabilir. Performans sekmesinde ilgili diski seçip büyük bir dosya kopyaladığınızda anlık okuma ve yazma hızlarını izleyebilirsiniz. Bu yöntem kesin bir kıyaslama sunmaz ama diskin gerçek kullanımda nasıl davrandığını görmenizi sağlar.
Ücretsiz SSD test programları
Daha ayrıntılı sonuçlar için yaygın olarak kullanılan ücretsiz araçlar şunlardır:
- CrystalDiskMark: En bilinen kıyaslama araçlarından biridir. Sıralı ve rastgele okuma yazma değerlerini tek ekranda gösterir.
- AS SSD Benchmark: SSD’ler için tasarlanmıştır. Hız değerlerinin yanında genel bir puan verir ve dosya kopyalama testleri sunar.
- ATTO Disk Benchmark: Farklı dosya boyutlarında performansın nasıl değiştiğini grafikle gösterir.
- CrystalDiskInfo: Hız ölçmez; diskin sağlık durumunu, sıcaklığını ve toplam yazılan veri miktarını gösterir. Hız testini bu bilgiyle birlikte değerlendirmek yararlıdır.
- Üretici yazılımları: Çoğu SSD üreticisi, kendi diskleri için sağlık takibi, ürün yazılımı güncellemesi ve performans testi sunan ücretsiz araçlar yayımlar.
Programları yalnızca geliştiricilerinin resmi sitelerinden indirin. Bilinmeyen kaynaklardan indirilen dosyalar zararlı yazılım içerebilir.
Sonuçlar nasıl yorumlanır?
Elde ettiğiniz değerleri diskinizin model sayfasında belirtilen değerlerle karşılaştırın. SATA arayüzlü SSD’ler arayüzün sınırı nedeniyle NVMe disklere göre belirgin biçimde düşük sıralı hız verir; bu bir arıza değil, teknolojinin doğasıdır. Sonuçların üretici değerlerinden bir miktar düşük çıkması normaldir. Belirgin ve sürekli bir fark varsa aşağıdaki etkenleri kontrol etmeniz gerekir.
SSD Performansını Etkileyen Faktörler
- Arayüz ve yuva: Hızlı bir NVMe disk, eski nesil bir yuvaya ya da bant genişliği paylaşılan bir M.2 yuvasına takıldığında tam hızına ulaşamaz.
- Doluluk oranı: Disk dolmaya yaklaştıkça yazma hızı düşer. Bir miktar boş alan bırakmak performansı korur.
- Sıcaklık: Özellikle NVMe diskler ısındığında kendini korumak için hızını düşürür. Kasa içi hava akışı ve soğutucu plaka bu konuda fark yaratır. Benzer bir ısı sorunu için ekran kartı ısınma sorununun çözüm yollarını anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.
- Önbellek yapısı: Birçok SSD hızlı bir önbellek alanı kullanır. Bu alan dolduğunda, uzun süren büyük dosya aktarımlarında hız belirgin biçimde düşebilir.
- TRIM ve ürün yazılımı: TRIM özelliğinin açık olması ve ürün yazılımının güncel tutulması performansın uzun vadede korunmasına yardımcı olur.
- Sürücüler ve ayarlar: Güncel olmayan yonga seti sürücüleri ya da yanlış denetleyici modu hızı sınırlayabilir.
- Arka plan işlemleri: Virüs taraması, dizin oluşturma ve güncellemeler test sırasında sonuçları düşürür.
- Diskin yaşı: SSD’lerin yazma ömrü sınırlıdır; yoğun kullanılmış disklerde performans zamanla azalabilir.
Sonuç
SSD hız testi, diskinizin sağlıklı çalışıp çalışmadığını anlamanın en hızlı yoludur. Windows’un kendi aracıyla ya da ücretsiz bir kıyaslama programıyla birkaç dakikada ölçüm yapabilir, sonuçları üretici değerleriyle karşılaştırabilirsiniz. Değerler beklenenden düşükse önce yuvayı, sıcaklığı, doluluk oranını ve sürücüleri kontrol edin. Depolama ve altyapı konularına ilgi duyuyorsanız sunucu altyapısı ve barındırma çözümleri yazımıza ve teknoloji kategorimize göz atabilirsiniz.
